Ana Sayfa Politika 9 Haziran 2020 13 Görüntüleme

Trkiye artk Libya’da sz sahibi

ABD’nin eski Dileri Bakan Yardmcs Matthew Bryza, ABD’de George Floyd’un ldrlmesinin ardndan balayan protestolarndan, Trkiye ve ABD’nin koronavirs (Covid-19) ile mcadelesinden, Trkiye’nin Libya’daki rolne ilikin , Demirren Haber Ajans’na (DHA) aklamalarda bulundu.

PANDORANIN KUTUSU AILDI

ABD’nin Minnesota eyaletindeki Minneapolis kentinde siyahi George Floyd’un polis memuru Derek Chauvin tarafndan gzaltna alnd srada ldrlmesiyle balayan protestolar ilikin konuan Bryza, koronavirse ramen ok sayda insann sokaklara karak protestolara katlmasn, “Gl bir sosyal reaksiyon” diyerek deerlendirdi. Bryza, “Floyd’un ldrlmesinin ardndan ortaya kan bu ok derin ve iddetli duygular, Afro-Amerikallar iin bir adaletsizlik hissini yanstyor” dedi. “Pandora’nn Kutusu ald” diyen Matthew Bryza, “Bu protestolarn koronavirs salgnna ramen devam etmesi, insanlarn bu olay karsndaki hislerinin ne kadar gl olduunu gsteriyor” ifadelerini kulland.

BU BYK BR SOSYAL PROBLEM’

ABD’deki Afro-Amerikan toplumunun, lkenin kuruluundan beri beyazlar kadar hakka sahip olamadn belirten Bryza, “Bu sosyal bir mesele. Hakszlklar yanstan derin bir sosyal mesele. Amerika Birleik Devletleri’nin kuruluuyla balayan bir sre. Balangta klelik vard. Afro-Amerikallar hakl olarak asla refah elde edemediklerini dnyorlar. Bu refah seviyesi, gelir dzeylerini, elde edebildikleri salk hizmetlerini de ieriyor ve Covid-19’dan beyazlardan daha ok etkileniyorlar. Bu da byk bir sosyal problem” dedi.

‘PROTESTOLAR TRUMP’A POLTK BR UYARI’

Floyd iin dzenlenen protestolarn ABD Bakan Donald Trump’a ciddi bir politik uyar olduunu vurgulayan Bryza, “Bu Bakan Trump iin ciddi bir politik uyar. Protestolarla birlikte ortaya kan ok fazla duygu var. ok sayda insan Bakan Trump’n liderlik etmekte baarsz olduu kansnda. Trump’n ABD genelinde gvenilirlii olduka dt. Bu protestolarn Trump iin ciddi bir ‘Uyan’ ars olduunu dnyorum. nk bu ekilde davranmaya devam ederse bir daha seilmesi zorlaabilir” dedi. Trump’n, “Orduyu arrm” szlerini deerlendiren Bryza, “Bu ok tartmal bir ey, ABD tarihinde sadece birka kez oldu” diye konutu.

“TRUMP, KORONAVRS HAFFE ALDI”

Matthew Bryza, ABD Bakan Donald Trump’n koronavirs salgnn yeterince ciddiye almadn ve buna bal olarak alnan nlemlerde ge kalndn ifade ederek, “Trump bunu ciddi bir tehdit olarak, bir salgn olarak alglamakta ge kald. Nisan aynda havann snmasyla virsn mucizevi bir ekilde yok olacan, bunun sadece bir nezle olduunu syledi. Baz bilimsel kaynaklardan 2 milyondan fazla ABD’linin lebileceini renince de bu sanrm onun dikkatini ekti ancak yine de sorumluluu stlenmedi. Trump, eyaletlerin ve yerel ynetimlerin sorumluluu stlenmesi gerektiini ve nlemleri almas gerektiini savundu” diye konutu.

‘TRKYE VRSLE MCADELEDE ABD’YE BR MODEL GSTERD’

“Bence Trkiye, ABD’nin koronavirsle nasl mcadele etmesi gerektiine dair bir model salad” diyen Bryza, “Eer Trkiye’de olduu gibi etkili bir plana ve nderlik etmek isteyen ulusal lideriniz yoksa, ok fazla vaka ve lmle karlaabilirsiniz. Trkiye’nin bir plan vard ve bu plana tm ekonomisini kapatmadan sadk kalabildi. 65 ya zerinin sokaa kmamas ya da hastal en hzl yayma potansiyeline sahip 21 ya alt kiilerin sokaa kmamas gibi akllca kstlamalar getirdi. Birka ay nce Trkiye en hzl vaka artna sahipti ama u anda Trkiye virsle en iyi mcadele eden lke. ABD’nin de byle bir plana ihtiyac vard. Byle bir plan iin de iyi bir lidere ihtiyacnz var” ifadelerini kulland.

‘TRUMP N’E SERT GZKMEK STYOR AMA FAZLA LERYE GTMEK STEMYOR’

Bryza, ABD ve in arasndaki ilikilerin, in’in meclis toplantlarnda Hong Kong’a ynelik Ulusal Gvenlik Yasas’n kabul etmesi ve koronavirsle birlikte ktye gittiini belirtti. Bryza yle devam etti: “ABD-in ilikileri ok kt ve in’in Ulusal Gvenlik Yasas’n kabul etmesiyle Hong Kong’un zel statsn sona erdirmesi bu ilikileri daha da kt ynde gelitirdi. Bakan Trump buna bir dizi yaptrmla tehdit ederek karlk verdi, Hong Kong’un zel ticaret statsn geri ekmekle tehdit etti. Bu in iin de dezavantajl bir durum nk in, Hong Kong’u bir para makinesi ya da lafn gelii bankamatik olarak gryor. Trump’n, in’i yaptrmlarla tehdit etmesine ramen en gl yaptrmlar uygulamad grld. Trump sert konutu ancak tehdit ettii kadar ileriye gitmedi. nk Trump, i Cinping’i takdir ediyor. in’in dnyada en byk ikinci ekonomiye sahip olduunun bilincinde ve bu nedenle in ile ticaret nemli. Bence in ile ABD arasndaki iliki, nmzdeki seimlere kadar daha da ktye gidecek nk Trump, koronavirs iin in’i suluyor. Kendi baarszln baka bir yere ynlendirme ihtiyac duyuyor. Trump ve Cumhuriyeti mttefikleri bu ekilde in’i sulayacaklar. Bu in’i fkelendiriyor ABD’yi koronavirs iin sulamasna neden oluyor. Yani iler daha da ktleecek, ama ilikilerin durma noktasna geleceini dnmyorum.”

‘PETROL FYATLARI, KORONAVRSLE MCADELEYE BALI’

Bryza, petrol fiyatlarnn koronavirs nedeniyle dtn ancak lkelerin normalleme iin admlar atmasyla ykseliin baladn ifade etti. Bryza yle konutu:

“Petrol fiyatlar, ekonomiler kapandka talep dt iin dt. Petrol reticileri kendi irketlerinin retmeye devam etmesi iin alclara petrol ellerinden karmak iin deme yapmak zorunda kald. Sanrm bu dnemi geride braktk. imdi petrol fiyatlarnn ykselmeye baladn gryoruz, nk ekonomiler yeniden alyor, bu da taleplerin artmaya devam ettii anlamna geliyor. Bugn ve dn itibariyle Avrupa’daki petrol 40 dolarlk bariyeri krd. Bu da fiyatlarn salgnn erken dnemindeki ve yln bandaki fiyatlara daha da yaklatn gsteriyor. Salgn ortadan kalkana ve insanlar normal yaamlarna geri dnene kadar petrol fiyatlarnn dk kalacan dnyorum. Kimse u anda ne olduunu bilmiyor ne kadar iyi mcadele ettik bilmiyoruz. Virs hala darda m, ikinci bir dalga ya da nc bir dalga olacak m bilmiyoruz. Ancak petrol fiyat, koronavirsle mcadelede baarmz takip edecek ve bence ekonomik bymelerin Covid-19 ncesi seviyelere dnmesi biraz zaman alacak ve belki 2 yl gerektirecek.”

“TRKYE LBYA’DAK BAARISI LE VLMEYE LAYIK BR LKE”

Trkiye’nin Libya’da Birlemi Milletler (BM) nezdindeki Ulusal Mutabakat Hkmeti’ni (UMH) destekleyen ilk lke olduunu ve HA ve SHA’larla askeri baar elde ettiini ifade eden Bryza, “Trkiye Libya’da baarl oldu. Bence vlmeyi hak ediyor, nk Trkiye, Birlemi Milletler tarafndan tannan hkmeti destekleyen ilk lke oldu. Hafter, Libya’y blmeye ve ele geirmeye alyor ve eer yapabilirse dou Libya’y bat Libya’dan koparmak istiyor. Bylece Trkiye, insansz hava aralaryla, Libya i savann son aamasna bir son vermeye ve Hafter’i atekes aramaya zorlad. Hafter son gnlerde tekrar saldrmaya balad ancak Rus paral askerleri Trkiye’nin baarsndan dolay ayrld ya da yeniden konulandrld. Bundan sonra ne olaca, savan devam edip etmeyecei ya da taraflarn bir araya gelip gelmeyecei aslnda Trkiye ve Rusya’ya bal. Bunu yapmak isteyen kimse yok, bu yzden korkarm ki bir sreliine bu kmaz devam edecek. Trkiye’nin istedii ey Libya’y bir arada tutmak. Libya bir arada kalrsa, Trkiye’nin Libya ile imzalad mutabakat devam edebilecek” ifadelerini kulland.

‘PARALI ASKERLER, PUTN’N KULLANDII BR TAKTK’

Rusya Devlet Bakan Vladimir Putin’in, Suriye’nin ardndan Libya’da da paral asker kullanmasnn uzun sredir kullanlan bir taktik olduunu belirten Bryza, “Bu, Bakan Putin’in gittike daha fazla kulland bir taktik. Askerler Rus askeri, ama farkl bir marka altndalar. Bunu ilk olarak, Rus birliklerinin girdii Ukrayna’nn dousunda ve Krm’da yapt. Bakan Putin bunlarn Rus askeri olmadn, gnll olduunu syledi. Bu kurguyu birka ay srdrd ve sonunda Rus askerleri olduunu itiraf etti. Sonra Rus birliklerini Suriye’ye ve daha sonra da Wagner irketinin bir paras olarak Libya’ya gndermeye karar verdi. Yani bunlar Rus askerleri, ama balar belaya girerse Bakan Putin “Onlarla hibir ilgim yok” diyebilecek. Bu durum birka ay nce Suriye’de, Deyrizor’da meydana geldi. Wagner grubundaki paral askerler Amerikan askerlerine ate at ve ABD askerleri yzlercesini ldrd. Bakan Putin ikayet etmedi, aklama dahi yapmad. Aksi takdirde dzenli Rus birlikleri olsayd, Amerikan birliklerine ate am olsalard ve Amerikallar karlk vermi olsayd, Rusya ile ABD arasnda bir sava olacakt. Bu taktik Putin’in eitli atmalarda askeri g kullanmasna, vekillerini desteklemesine, ancak bu askeri glerin Rus olmadn iddia edebilmesine izin veriyor” dedi.

Star Siyaset

Yorumlar

Yorumlar (Yorum Yapılmamış)

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

Tema Tasarım | Osgaka.com